Asertywność i niezależność emocjonalna nie rodzą się z przypadku, lecz z uważnej pracy nad własnymi granicami i sposobem reagowania na świat. To obszary, które wymagają nie tylko wiedzy, ale też odwagi, by przyjrzeć się sobie bez uproszczeń. Tytułem wstępu wspomnę tylko, że asertywność i niezależność emocjonalna są ze sobą powiązane, ponieważ asertywność jest ważnym narzędziem w budowaniu niezależności emocjonalnej. To trochę jak z niektórymi witaminami, jedna wchłania się źle bez drugiej. Uprzedzam też, że nie będzie to prosty niedzielny poradnik w stylu: „Czym jest asertywność w pigułce dla Andrzeja i Doroty?”. To będzie dość surowy i twardy tekst.
Co to jest asertywność?
Asertywność to nabyta w trakcie życia umiejętność wyrażania własnego zdania, uczuć, potrzeb i poglądów w sposób otwarty, bezpośredni i stanowczy – przy jednoczesnym poszanowaniu praw i granic innych ludzi. W praktyce oznacza to zdolność do stania w obronie własnych racji bez wchodzenia w rolę agresora ani ofiary. Nie jest to cecha uwarunkowana genetycznie, lecz konkretny warsztat emocjonalny, który wymaga dojrzałości i ciągłej praktyki. Pozwala na komunikowanie swoich poglądów wprost, eliminując potrzebę manipulacji, tłumienia emocji, czy uciekania się do pasywnej agresji. Fundamentem tej postawy jest świadomość, że Twoje granice kończą się dokładnie tam, gdzie zaczynają się granice drugiego człowieka. W efekcie asertywność staje się dojrzałym kompromisem pomiędzy szacunkiem do samego siebie, a szacunkiem dla cudzej podmiotowości.
Jak zrozumieć i polubić asertywność?
Asertywność nie jest powszechna. To nie jest miękka kompetencja do wpisania w CV dla każdego ani zestaw „komunikatów ja” z taniego, dwudniowego kursu rozwoju osobistego. To coś znacznie głębszego – to umiejętność postawienia granicy i obrony własnego terytorium emocjonalnego. Oznacza świadomość, że masz prawo do własnego zdania i stawiania granic, ale też akceptację faktu, że inni mają święte prawo mieć Twoje zdanie w dupie. Asertywność to nie jest bastion jednostronny, to cecha wielowymiarowa.
Wbrew temu, co próbuje wmówić współczesna pseudopsychologia, asertywność to nie „umiejętność dogadania się z każdym” czy próba przypodobania się światu w kulturalnej formie. To postawa wewnętrznej siły, której fundamentem jest odporność psychiczna. Dlatego bywa talentem danym nielicznym – bo niewielu potrafi wytrzymać świadomość, że nie każdy ich lubi i szanuje.
To jasne komunikowanie własnych granic i oczekiwań bez agresji, ale też bez lęku, że komuś się to nie spodoba. To stanowczość bez przemocy i pewność siebie bez potrzeby dominacji, choć przez otoczenie bywa czasami odbierana dokładnie tak samo. Silni, zdrowi ludzie potrafią bez wahania powiedzieć: „Nie, nie zgadzam się”, „Nie, nie mam ochoty” albo „To nie moja sprawa”. Robią to spokojnie, bez tłumaczenia się, bez żebrania o zrozumienie i bez obsesyjnej potrzeby bycia lubianym. Umiejętność stawiania granic to sztuka, której można się nauczyć. Wymaga dojrzałości emocjonalnej, świadomości własnej wartości i żelaznej odporności psychicznej. To właśnie ona odróżnia ludzi żyjących w zgodzie ze sobą od tych, którzy wiecznie próbują wszystkich zadowolić, a potem mają pretensje, że ktoś im wchodzi na głowę.
Czy to kompetencja przyszłości? Odpowiedź jest prosta. Tak. Ponieważ żyjemy w coraz większym szumie informacyjnym i w coraz bardziej roszczeniowym społeczeństwie, czemu rozwój technologii i przemiany społeczne silnie sprzyjają.

Czy istnieje obowiązek słuchania?
Współczesny świat jest silnie przebodźcowany i przesycony pozorami. Uśmiechy są często sztuczne, rozmowy powierzchowne, a relacje płytkie i „plastikowe”. Rośnie ilość interakcji, spada ich jakość. Do tego dochodzi wszechobecny kult egoizmu: „Twoje zdanie ma znaczenie”, „Twoja opinia jest ważna”, „Masz prawo być wysłuchany”. Tyle że… to nieprawda. A przynajmniej nie zawsze. To, że masz coś do powiedzenia, nie czyni Twojego zdania z automatu wartościowym dla innych. To że uważasz siebie za ważnego nie znaczy, że świat podziela tę opinię.
Kult egoizmu sprawił, że mnóstwo ludzi żyje w przekonaniu, że są kimś wyjątkowym i że każdy musi ich wysłuchać, pochylić się, zrozumieć, pocieszyć. Nie musi. Świat nie działa w ten sposób. Twoje zdanie nie jest ważne dla całego świata. Nawet jeśli Ty myślisz, że jesteś faraonem Ramzesem lub księżną Kentu, to i tak nie każdy myśli, że tak jest. A nawet jeśli faktycznie jesteś faraonem Ramzesem lub księżną Kentu, to i tak na pewno ktoś ma Cię w dupie. Dlaczego? Bo może. Uszanuj to.
Czy jest monopol na cudzą empatię?
To, że mówisz, nie oznacza, że ktoś ma obowiązek słuchać. To, że istniejesz, nie oznacza, że musisz być lubiany. Nikt nie ma obowiązku śledzić Cię z uwagą, ani tym bardziej zgadzać się z Tobą zawsze i wszędzie. A już na pewno nikt nie musi robić tego, co sobie zażyczysz.
Każdy ma prawo dać Ci do zrozumienia, że zupełnie go nie obchodzi, co na dany temat myślisz. Może to zrobić grzecznie: „Nie interesuje mnie to”. Może subtelnie: „Nie mam teraz czasu”. Może też prosto i twardo: „Zupełnie mnie to nie interesuje”. I to wszystko mieści się w granicach jego własnej asertywności. Jako odbiorca komunikatu nie masz monopolu na formę wypowiedzi, która akurat Tobie odpowiada. Nikt nie musi być dla Ciebie miły i empatyczny na zawołanie – dokładnie w taki sposób, jaki sobie wymyślisz. To, że posiadasz określoną wrażliwość, wcale nie oznacza, że cały świat ma się do niej dopasować. Tak, wiem – internetowa pseudopsychologia będzie Cię głaskać po główce i twierdzić coś zupełnie innego. Robi to jednak tylko po to, abyś poświęcił danej treści swój czas i zostawił polubienie. Autorzy takich treści najprawdopodobniej mają Cię w głębokim poważaniu. Tak, to brzmi cierpko, ale taka jest rzeczywistość.
Czy każda opinia zasługuje na szacunek?
Głównym winowajcą tego co dziś obserwujemy są Internet i social media. To one sprawiły, że wielu uznało swój głos za wyjątkowo ważny. Komentarze, dyskusje pod postami, fora, lajki, udostępnienia… wszystko to stworzyło wielką zbiorową iluzję znaczenia. Która jest bez znaczenia.
Social media sprawiają, że nawet najbardziej przeciętne i puste zdanie może zyskać aprobatę i polubienia. A wtedy zaczyna się budowanie fałszywego poczucia wpływu i wyjątkowości. Problem w tym, że bardzo często głos zabierają tam ludzie pospolicie głupi, nieznający się na temacie, ograniczeni poznawczo, powtarzający zasłyszane frazesy. I z racji potencjalnego zasięgu ich głos zaczyna brzmieć głośniej od tych, którzy naprawdę mają coś wartościowego do powiedzenia. To z kolei rodzi błędne przekonanie, że każda opinia powinna być traktowana poważnie i z szacunkiem. Otóż – nie powinna. Na szacunek trzeba sobie zapracować, to nie jest coś co Ci się należy na NFZ.

Skąd się wzięło złudzenie bycia ważnym?
To jeden z najtrudniejszych, ale i najbardziej wyzwalających faktów do zaakceptowania, że nikt nie musi liczyć się z Twoim zdaniem. Jak również Ty nie musisz liczyć się ze zdaniem każdego. Pozytywny terror, czyli moda na pseudopsychologię, pseudorozwój i wymuszoną pozytywność wmówił milionom ludzi w social mediach, że każdy głos jest ważny i każdy zasługuje na wysłuchanie (*no i oczywiście głos kołcza/guru/eksperta jest najważniejszy). Na szczęście to bzdura.
To złudzenie bardzo dobrze napędza social media, bo im więcej osób myśli, że ich opinia coś znaczy, tym więcej komentuje, lajkuje, kłóci się i napędza ruch. To paliwo dla algorytmów. Ale w prawdziwym życiu ta „ważność” często nie znaczy nic. Nikt nie będzie traktował Twojej opinii poważnie tylko dlatego, że ją masz. Asertywność polega również na zrozumieniu tego i zaakceptowaniu tej prawdy bez fochów i dramatów. Na krytykę o ile umiesz – możesz reagować asertywnie. Na to, że ktoś nie liczy się z Twoim zdaniem też. Spróbuj, to wyzwalające uczucie.
Czy brak zainteresowania jest zdrowy?
Kult egoizmu i pseudorozwoju zrobił z prawie każdej krytyki i z prawie każdej obojętności hejt lub wielką niegrzeczność. Tymczasem to, że ktoś ma Cię gdzieś, nie jest hejtem. Nie musi być też arogancją. Często to po prostu zwykły zdrowy brak zainteresowania. Co więcej, można być wobec kogoś lub jakiejś treści krytycznym, nie przejawiając przy tym większego zainteresowania całą sprawą. Te rzeczy się nie wykluczają.
Ludzie mają prawo zupełnie się Tobą nie interesować. Mają prawo mieć w głębokim poważaniu Twoje zdanie, poglądy, historie i emocje. I nie muszą tego nikomu uzasadniać, ani za to przepraszać. To żaden powód do obrażania się. To doskonały powód, żeby się otrząsnąć, złapać dystans i przestać wierzyć, że jest się pępkiem świata.
Wzmocnij swoją odporność psychiczną. Naucz się przyjmować do wiadomości, że nie zawsze będziesz lubiany, słuchany i brany pod uwagę. To nie jest żadna porażka – to całkowita normalność i świetny wstęp do prawdziwego treningu asertywności. Właśnie wtedy zaczyna się prawdziwa siła, ponieważ asertywność nie polega na tym, żeby zawsze mieć rację. Polega na tym, żeby nie potrzebować ciągłego potwierdzania tej racji od innych.
Czy asertywność daje wolność?
Kiedy pojmiesz, że nikt nie ma obowiązku Cię słuchać, lubić ani się z Tobą liczyć, odzyskasz coś bezcennego: wolność. Wtedy dotrze do Ciebie, że Ty również nie musisz się wszystkim przejmować, skakać dookoła cudzych zachcianek i że masz święte prawo powiedzieć stanowcze „nie”. Asertywność zdejmuje z barków potrzebę ciągłego udowadniania własnej wartości, oczekiwania poklasku i frustrowania się tym, że ktoś Cię nie rozumie. To nie żaden brak kultury, lecz czysta wolność – bycie niezależnym człowiekiem, który zna swoje granice i szanuje cudze. Właśnie dlatego jest to talent dany nielicznym, bo mało kto potrafi przełknąć prostą, trzeźwiącą prawdę: świat absolutnie nie kręci się wokół Ciebie.
Jak pseudopsychologia wyłącza asertywność?
Większość oficjalnych definicji asertywności brzmi jak żywcem wyjęta z podręcznika dla kursantów na szkoleniu z „miękkich kompetencji w 2 dni i taniej już nie będzie”.
Są banalne, ogólnikowe i niesmacznie spłycające.
Weźmy na przykład taką definicję:
„Asertywność to umiejętność wyrażania własnego zdania, uczuć, postaw w sposób otwarty, w granicach nienaruszających praw, ani psychicznego terytorium innych osób oraz własnego. Innymi słowy, to umiejętność zachowania się równocześnie z szacunkiem dla siebie i dla innych. To umiejętność zachowania się w sposób nieagresywny, niepowodujący cierpienia innych ani też własnego.”
Brzmi ładnie. Brzmi poprawnie. Ale problem w tym, że niczego realnie nie tłumaczy. Bo nikt nie określa, co dokładnie oznacza „agresywne”. W zasadzie dla różnych ludzi może to oznaczać coś innego. Ani co to za mglisty konstrukt: „powodowanie cierpienia”. Są przecież ludzie, którym nie powiesz „dzień dobry” i z tego powodu cierpią, tylko to nie jest Twój problem, ani to nie jest problem z Tobą.
Idąc tym tokiem <czyli tokiem pozytywnego terroru> – każda Twoja stanowcza, ale nieagresywna reakcja może zostać zmanipulowana komunikacyjnie i może być odebrana jako agresja. Ktoś może powiedzieć: „Nie podoba mi się ton jakim mówisz”, „To mnie rani”, „Sprawiasz, że źle się czuję”.
I już Ci kradną Twoją asertywność.
Pamiętaj, że pozytywni terroryści tak naprawdę wcale nie są pozytywni i że bardzo nie lubią Twojej asertywności – o ile rzecz jasna masz ją w sobie.
W praktyce oznacza to próbę wyłączenia Twojej asertywności. Próba wciśnięcia Cię z powrotem w rolę cichego, potulnego człowieka, który nie stawia granic, bo przecież „trzeba być miłym”. W ten sposób każda Twoja stanowcza reakcja może być nazwana chamstwem. Ale najpiękniejsze w tym wszystkim jest to, że… to nie ma znaczenia. Nie musisz nikomu się tłumaczyć z tego, że jasno stawiasz swoje granice. Możesz mieć to po prostu grzecznie w dupie. I to Twoje święte prawo.
Dlaczego asertywność mylona jest z agresją?
Jednym z największych nieporozumień naszych czasów jest utożsamianie asertywności z agresją. Szczególnie w Internecie. Kiedy mówisz wprost, stawiasz wyraźne granice i nie zgadzasz się z kimś otwarcie – bez przepraszania za własne zdanie – często słyszysz, że „atakujesz” albo „używasz złego tonu”.
Tymczasem asertywność nie ma nic wspólnego z przemocą. To nie jest atak, lecz obrona własnego terytorium psychicznego. Jednak popkulturowa kultura „dobrych wibracji” zrobiła ludziom wodę z mózgu. Wmawia, że trzeba być zawsze uśmiechniętym i milutkim, a każdy problem da się rozwiązać przytakiwaniem oraz „wysyłaniem dobrej energii”.
To nie jest inteligentna komunikacja. I właśnie tu kryje się największa perfidia współczesnej pseudopsychologii. Psychologia pozytywna w swoim zniekształconym wydaniu bezczelnie manipuluje pojęciem asertywności. Zamiast uczyć odważnego stawiania granic i konfrontacji, promuje unikanie konfliktów, wycofywanie emocji i sztuczne ugładzanie rzeczywistości. Dlatego w momencie, gdy powiesz coś twardo i bez owijania w bawełnę, natychmiast przypina Ci się łatkę człowieka „agresywnego”, „toksycznego”, czy „chamskiego”.
Teraz już wiesz, że bycie asertywnym to trudne wyzwanie.
Ale trening czyni mistrza.
Mechanizm projekcji. Przeczytaj!!!
LINK:
https://dobryhr.eu/na-czym-polega-projekcja-w-psychologii-nieswiadomy-mechanizm/
Autor: Jakub Iciaszek
Wszelkie prawa zastrzeżone.
Potrzebujesz profesjonalnego CV lub doradztwa kariery?
A może marketingu na Linkedin lub strategii marketingowej?
Masz problemy z rekrutacją pracowników?
Zapoznaj się w takim razie z moją ofertą.
LINK:
Zapraszam do kontaktu.


